Schakel025 is een platform waar we onze kennis over de zakelijke en organisatorische kant van werken in de kunst- en cultuursector met je delen. Het platform wordt regelmatig aangevuld of geüpdatet met nieuwe informatie of actuele ontwikkelingen. Mis je iets? Neem contact op met de directeur!

Onderdeel van Schakel025 is de subsidieregeling Stroomversneller en het Firestartfonds

Ik zoek
Info Over

Specificeer

Specificeer

Geen resultaten gevonden, selecteer meer categorieën

Of probeer andere zoekwoorden in de zoekbalk

Geen resultaten gevonden, selecteer meer categorieën

Werk van Julius Thissen op de FDFA Exhibition 2019 ©Eva Broekema

Auteursrecht, gebruikersrecht en licenties

Dit artikel gaat onder andere over auteursrecht en het uitgeven van werk in licentie. Als je iets gemaakt hebt dan wil je jouw werk natuurlijk tonen aan publiek. Daarmee komt het in de openbaarheid. Het is niet zo dat iedereen dan bijvoorbeeld zomaar een kopie mag maken van jouw werk of het bewerken zonder jouw toestemming. Omgekeerd kan je als presentatieplek of podium verwachten dat je een vergoeding afdraagt wanneer je werk van anderen gebruikt. Het auteursrecht gaat aardig diep maar het is tegelijkertijd goed samen te vatten.

Wat is auteursrecht?

Het auteursrecht is net als het octrooirecht, het merkenrecht en de naburige rechten een onderdeel van het intellectueel eigendomsrecht. Alles dat door een mens gemaakt wordt en een bepaalde vorm, een persoonlijk stempel of een oorspronkelijk karakter heeft, kan onder het auteursrecht vallen. Het auteursrecht is onder te verdelen in een moreel deel en een materieel deel:

  • Het persoonlijkheidsrecht is het morele recht. Hiermee wordt het persoonlijke, betrouwbare karakter van het werk beschermd.
  • Het exploitatierecht betreft het materiële recht. Het heeft betrekking op het recht dat je als maker hebt om een werk openbaar te maken, te kopiëren, te bewerken of in een andere vorm te gieten. Iemand anders kan dit alleen doen met jouw toestemming.

Volgrecht

Intellectueel eigendomsrecht is een verzamelbegrip waar onder andere auteursrecht, modellenrecht, merkenrecht en octrooi onder vallen. Het volgrecht betreft het recht van makers van originele grafische of beeldende kunstwerken op een percentage van de prijs bij doorverkoop van hun werk.

Wet naburige rechten: voor uitvoerende muzikanten en producenten

Volgens deze wet heeft iedere maker van muziek recht op een redelijke vergoeding wanneer hun muziek ten gehore wordt gebracht. Het gaat over de uitvoering van de muziek en dat is dus van belang voor zowel de uitvoerende muzikant als de producent.

Onder de naburige rechten valt ook het masterrecht dat gaat over de rechten van de specifieke opname van een muziekstuk. Het mastereigendom heeft ook betrekking op de opname van jouw muziek in bijvoorbeeld een reclame, film of tv-serie.

Hoe registreer je een werk?

Wanneer je iets maakt dan heb je automatisch het auteursrecht over dit werk. Soms kan het toch nodig zijn om het te bewijzen, bijvoorbeeld wanneer je van plagiaat beschuldigd wordt. Daarom kan het handig zijn dat je het werk registreert middels een akte bij de notaris of via online kanalen. Het is ook al een goede stap om het werk aangetekend naar jezelf op te sturen en de envelop dicht te laten. Als je in een dienstverband iets maakt of ontwerpt dan is het belangrijk dat je goede afspraken met jouw werkgever hebt over het auteursrecht. Dat berust namelijk automatisch bij de werkgever.

Je kunt auteursrecht hebben op werken die een origineel karakter hebben of zintuiglijk waarneembaar zijn. Een idee kan dus pas auteursrechtelijk beschermd worden als het op papier gezet is; het hoeft echter nog niet zijn definitieve vorm te hebben bereikt. Het auteursrecht is al van toepassing op schetsontwerpen.

Overdracht of licentie

Je kunt het auteursrecht overdragen, of overnemen van iemand anders. Dat is best een gedoe en bovendien is het vaak niet in het voordeel van de maker. Je kunt er beter voor kiezen om werk in licentie uit te laten geven. Dat betekent dat mensen het mogen gebruiken in een bepaalde periode of tegen bepaalde voorwaarden. Daar staat dan een vergoeding tegenover. Je kunt hier zelf een overeenkomst voor opstellen en die desgewenst verlengen als dat handig is.

Creative Commons

Kijk maar eens op de website Creative Commons. Hier kan je gemakkelijk een licentie toevoegen aan jouw werk en dat delen met anderen. Zij kunnen het dan gebruiken tegen een vergoeding of door bijvoorbeeld naamsvermelding op te nemen.

Inkomsten genereren met muziek

Als je werk hebt gemaakt dan is het prettig als je daarmee inkomsten genereert om het te kunnen financieren. Je kunt aan jouw auteursrecht een voorwaarde hangen, zoals het vermelden van jouw naam of het betalen van een vergoeding. Die inkomsten krijg je bijvoorbeeld als je het werk in licentie uitgeeft of wanneer het geïnd wordt door een organisatie die auteursrecht exploiteert.

Wie krijgt wat?

Het bedrag dat jij daarvoor in rekening kan brengen is afhankelijk van het werk dat je gemaakt hebt en op welke manier dat tot stand is gekomen. Kijk bijvoorbeeld naar een ieders rol in het geheel. Heb je alles in je eentje gedaan of zijn er meerdere bandleden? Ben je zelf de producent of is er iemand die dit voor je doet? Heb je afspraken gemaakt met een label of uitgeverij? Zorg hoe dan ook dat je altijd goede afspraken maakt en deze op papier zet en als je een contract krijgt dan is het belangrijk om dit goed door te lezen. Zet het op papier want een mondelinge afspraak is niet controleerbaar.

Wat ontvang je per kanaal?

Er zijn talloze manieren waarop een werk verspreid kan worden, zeker in deze tijd met ontzettend veel verschillende media. Via alle kanalen gelden andere tarieven. Hieronder staan enkele voorbeelden.

Streaming

Er wordt veel muziek gestreamd tegenwoordig. Een partij als BUMA/STEMRA heeft licentieovereenkomsten met Spotify, YouTube, ITunes en online radiostations. Per keer dat jouw werk gebruikt wordt, ontvang je een kleine vergoeding en dat verrekent die organisatie met je.

Radio en televisie

Voor de radio en televisie krijg je een bedrag per seconde dat het gedraaid wordt. Dit kan worden geïnd door een organisatie die auteursrecht exploiteert. De bedragen per seconde verschillen per omroep.

Videoclips

Wanneer een videoclip op televisie wordt getoond dan kan je een vergoeding ontvangen voor zowel het liedje (als je dat geschreven hebt) als voor het ‘optreden’ in de clip.

Optreden

Bij een optreden is de vergoeding die je (via BUMA/STEMRA) ontvangt van veel factoren afhankelijk. Zo wordt daarin meegewogen wat jouw gage is, hoeveel bezoekers er komen en wat de entreeprijs is.

Honoraria voor kunstenaars

Het bovenstaande heeft heel erg betrekking op de muziekbranche. Binnen de kunstsector zijn heel veel soorten beroepen die allemaal verschillende bedragen in rekening kunnen brengen. Op deze website kan je meer lezen over de honoraria van kunstenaars.

Auteursrecht en film: de producent heeft auteursrechtelijk een sterke positie

We behandelen dit hier even apart om het een wettelijke uitzondering betreft op de auteurswet. Bij films is het zo dat de maker of bedenker zijn rechten overdraagt aan de producent. Dat is zo omdat anders één enkele maker een hele productie tegen zou kunnen houden, ook al zouden er 100 mensen aan meewerken. Er is van af te wijken maar dat komt nauwelijks voor.

De producent is daarmee degene die de film kan uitbrengen. Uiteraard is het aan de producten om een vergoeding te bieden aan diegenen die de film gemaakt hebben. Dit wordt contractueel vastgelegd. Je bent overigens alleen officieel producent wanneer je de benodigde financiering van de film regelt, aansprakelijk bent en de makers bij elkaar hebt gebracht.

Overigens kan iedereen die iets gemaakt heeft dat los van de film te verspreiden is (zoals de muziek of het scenario) dit delen met anderen. Als je onderling anders afspreekt dan kan dat in de overeenkomst worden opgenomen.

Exploitatie van auteursrecht door organisaties

We hebben in een ander artikel een heleboel organisaties beschreven die het auteursrecht voor je kunnen exploiteren. Zij letten er dus op dat er een afdracht is wanneer mensen jouw werk gebruiken. Die partijen hebben verschillende voorwaarden. Kijk daar goed naar en bepaal wat jouw juridische positie is. Dan kan je gemakkelijk de voor- en nadelen voor het aansluiten afwegen.

Test je kennis

We hebben nog een paar tests gevonden via beroepkunstenaar.nl waarmee je kunt checken of je voldoende weet van auteursrecht.

Interessante linkjes

We hebben nog een aantal linkjes voor je om meer informatie te kunnen verkrijgen. Platform Makers heeft op 10 oktober 2019 een website gelanceerd, en twee filmpjes en een boekje online gezet. Dit heeft te maken met de waarde van auteursrecht.

Dit zijn de filmpjes:

Hier kan je het boekje De Waarde van Auteursrecht downloaden.

Disclaimer

Bij het schrijven van dit artikel hebben we heel veel gehad aan de informatie die te vinden is op de website beroepkunstenaar.nl.

Mocht je vanuit jouw expertise zelf over kennis beschikken die bij dit onderwerp zou passen, of zie je mogelijkheden tot de verbetering van deze tekst, dan zien we jouw bericht graag tegemoet via info@schakel025.in.

 

Meer kennis over Regelgeving

De gemeenteraad – hoe kan je het beste lobbyen

Dit artikel heeft betrekking op de gemeenteraad en bevat tips om invloed uit te oefenen op het...lees meer →

De arbeidsongeschiktheidsverzekering

In dit artikel gaan we in op de arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) voor mensen die (deels) als zzp’er werkzaam...lees meer →

Download – format bestuursreglement

Op deze pagina kun je een voorbeeld van een bestuursreglement downloaden. Hierin worden de afspraken opgenomen die...lees meer →

Intellectueel eigendom

In dit artikel gaan we in op het intellectueel eigendom. Dat is een verzamelnaam voor de rechten...lees meer →

Belangenbehartigers en brancheorganisaties

In dit artikel vind je alle Belangenbehartigers en brancheorganisaties die we hebben kunnen vinden. Daarbij zijn we enorm...lees meer →

PRI&E, hoe en wat?

Dit artikel gaat over de PRI&E, wat staat voor Productie Risico Inventarisatie en Evaluatie. Wanneer je initiatief...lees meer →

Regelgeving rondom privacy

In dit artikel gaan we in op de regelgeving rondom privacy. Dit is een onderwerp dat veel...lees meer →

Een vergunning aanvragen in Arnhem

Dit artikel gaat over het aanvragen van een vergunning en dient als informatiebron over de werkwijze en...lees meer →

De keuze voor een rechtsvorm

Dit artikel gaat over rechtsvormen en helpt je op weg om te kiezen welke het beste bij...lees meer →

Organisaties voor de exploitatie van auteursrecht

In dit artikel gaat het over organisaties die voor jou het auteursrecht kunnen exploiteren. Zij letten er...lees meer →

Buitenlocaties voor evenementen

Wanneer je in Arnhem een evenement in de openbare ruimte organiseert zijn er verschillende buitenlocaties mogelijk. Je...lees meer →

Download – Voorbeeld arbeidsovereenkomst

Op deze pagina kun je een voorbeeld van een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd downloaden. Deze kan je...lees meer →

Statuten en uittreksels

Als je een tof initiatief of project wilt gaan uitvoeren dan komt daar ook een aantal plichtmatige...lees meer →

Regelgeving in de cultuursector

Wanneer je in de cultuursector werkzaam bent dan krijg je, net als in veel andere sectoren, te...lees meer →

Contact

Heb je vragen, of kun je niet vinden wat je zoekt? Neem dan gerust contact met ons op! Laat een bericht achter via dit contactormulier en we nemen zo snel mogelijk contact met je op.

Blijf op de hoogte

Schrijf je hier in voor onze nieuwsbrief.

Wij werken samen met de volgende partijen